Resmi duyurularda, tören programlarında ve haber metinlerinde sıkça karşılaştığımız “müteakip” ve onun zarf biçimi olan “müteakiben” sözcükleri, çoğu zaman yanlış eklerle veya hatalı imlayla kullanılabilmektedir. Peki Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre müteakip ne demek, kendisinden önceki kelimeye hangi hal ekiyle bağlanır ve nasıl doğru kullanılır?
📖 TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “Müteakip” ve “Müteakiben”
- Müteakip (Sıfat / Edat): “Arkasından gelen, ardı sıra gelen, bir şeyden hemen sonra olan.”
- Müteakiben (Zarf): “Arkasından, ardı sıra, hemen sonrasında, akabinde.”
- Kökeni: Arapça “taʿkīb” (تعقيب – izleme, ardı sıra gelme) kökünden türeyen “müteʿākib” sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.
- Doğru Yazılışı: Müteakip (“Mütakip”, “Mütaakip” veya “Müteakıp” yazımları yanlıştır).
Dil Bilgisi Kuralı: “-den Müteakip” mi, “-i Müteakip” mi?
Türkçede en sık yapılan anlatım bozukluklarından biri, müteakip kelimesinden önceki sözcüğe “-den / -dan” (ayrılma hali) eki getirilmesidir. Oysa TDK kurallarına göre müteakip sözcüğü kendisinden önceki kelimeye daima “-i / -ı / -u / -ü” (belirtme hali eki) ile bağlanır:
| Yanlış Kullanım (Hatalı) | Doğru Kullanım (TDK Uyumlu) | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| ❌ Toplantıdan müteakip… | ✅ Toplantıyı müteakip… | Toplantının hemen ardından… |
| ❌ Yağışlardan müteakip… | ✅ Yağışları müteakip… | Yağışların hemen sonrasında… |
| ❌ Açılış töreninden müteakiben… | ✅ Açılış törenini müteakiben… | Açılış törenini takiben / akabinde… |
“Müteakip” ve “Müteakiben” İçin Örnek Cümleler
- “Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nı müteakip protokol konuşmalarına geçildi.”
- “Sözleşmenin imzalanmasını müteakiben saha çalışmaları 15 gün içinde başlayacak.”
- “İlk sarsıntıyı müteakip günlerde bölgede artçı depremler kaydedilmeye devam etti.”
