Günün Kelimesi köşemizde bugün, kökleri bin yılı aşkın Eski Türkçe yazılı kaynaklara dayanan ve Balıkesir’in bereketli ovalarıyla ünlü kadim ilçesi Gönen’e isim veren öz Türkçe bir sözcüğü ağırlıyoruz: ‘Gönenç’. Refah, bolluk, asude yaşam ve huzur anlamına gelen bu zarif kelimenin dilbilimsel serüveni haberimizde.
Etimolojik Köken: Eski Türkçeden Günümüze ‘Gönenmek’
Sözcük, Eski Türkçe “kön-” / “gön-“ fiil kökünden türetilmiştir. Eski ve Orta Türkçe metinlerinde bu kök; “sevinmek, ferahlamak, doymak, bolluk ve neşe içinde olmak” manalarını taşır. Türkçenin isim yapım eki olan “-nç” (sevinç, kıvanç, övünç kelimelerinde olduğu gibi) ile birleşerek “gönenç” halini almıştır.
Balıkesir’in Gönen İlçesine İlham Veren Anlam
Balıkesir’in şifalı kaplıcaları, bereketli tarım arazileri ve pirinciyle tüm Türkiye’de tanınan ilçesi Gönen‘in adı da tesadüf değildir. Anadolu’ya yerleşen Türkmen boyları, suyun bolluğu, toprağın bereketi ve yaşama kattığı refah nedeniyle bu verimli bölgeye “Gönen” (bolluk, gönenç ve neşe yurdu) adını vermiştir.
TDK Güncel Türkçe Sözlük Tanımı
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde gönenç sözcüğü şu tanımlarla yer alır:
- İsim: Bolluk, rahatlık ve varlık içinde iyi yaşama durumu, refah, asude hayat.
- Felsefi / Toplumsal Kullanım: Bireyin veya toplumun hem maddi refaha hem de iç huzura ve dinginliğe sahip olması hali.
Cümle İçinde Doğru Kullanımı
Edebiyatımızda ve çağdaş Türkçede gönenç kelimesi özellikle ekonomik ve ruhsal dinginliği birlikte ifade etmek için tercih edilir:
“Bir milletin asıl gücü, sadece teknolojisinde değil; vatandaşlarının huzur ve gönenç içinde yaşayabilmesindedir.”
